To pojedynek szachowy charakteryzujący się bardzo krótkim czasem do namysłu dla obu graczy. Każdy z nich ma 10 lub mniej minut na całą partię. Nazwa pochodzi od niemieckiego słowa blitz oznaczającego błyskawicę. Najczęściej jest to gra w tempie 5 minut na zawodnika, lub z czasem dodawanym. Gra się z użyciem zegarów elektronicznych. Obowiązują takie same zasady jak w szachach klasycznych, ale uwaga; król podstawiony pod szacha może być zbity bez uprzedzenia. Jego utrata oznacza przegraną.W szachach klasycznych czas na wykonanie wszystkich ruchów przez zawodnika jest ≥ 60 minut. W szachach szybkich jest ≤ niż 60 minut, ale więcej niż 10 minut.
Wariantem szachów błyskawicznych jest bullet (z ang. pocisk). Zasady nie różnią się od tych, które obowiązują w standardowych szachach. Jedyną różnicą jest tempo gry, które nie przekracza 3 minut na zawodnika.
Tempo gry podawane jest w formacie „X|Y” (lub X+Y). Pierwsza wartość oznacza ilość minut, natomiast druga oznacza liczbę sekund, które będą dodawane do czasu graczy po każdym posunięciu.
Przykład: tempo gry 5|0 (lub 5+0) oznacza, że każdy z graczy dostaje na rozegranie całej partii pięć minut. W czasie gry nie obowiązuje żaden sekundowy dodatek. Zapis 5|5 (lub 5+5) oznacza natomiast, że każdy z graczy dostaje na rozegranie partii pięć minut, ale po każdym posunięciu obowiązuje pięciosekundowy dodatek, czyli po wykonaniu posunięcia, czas zawodnika zostanie powiększony o 5 sekund.
Zegar szachowy w rzeczywistości składa się z dwóch zegarów, które są uruchamiane i zatrzymywane po każdym posunięciu zawodników.
Na początku gry Czarne naciskają swój przycisk i zaczyna się liczenie czasu Białych. Kiedy Białe wykonały posunięcie, naciskają zegar i ich czas zatrzymuje się i zaczyna się liczenie czasu przeciwnika. Obecnie używane są głównie zegary elektroniczne.
W zegarach analogowych bez sekundnika montowany jest mały element w kształcie gwiazdki, która się porusza i której zadaniem jest wskazanie, że dany zegar jest w ruchu. Dodatkowo, na tarczy tuż przed godziną 1200 umieszczona jest mała wskazówka nazywana flagą. W końcowych minutach gry jest ona podnoszona przez wskazówkę minutową, a gdy tylko upłynie pełna godzina, opada. W ten sposób oceniamy, czy dotrzymano czasu na myślenie lub czy gracz przekroczył dozwolony czas.
Zegar elektroniczny posiada o wiele więcej możliwości. W zależności od modelu można ustawić np.:
- całkowity czas gry,
- czas na pojedyncze posunięcie,
- określoną ilość dodatkowego czasu na posunięcie (tzw. czas dodawany, czas Fischera)
- liczenie ilości ruchów każdego gracza.
Szachownica elektroniczna sprzężona z zegarem. Może być używana na wiele różnych sposobów; nie tylko w domu, ale również w klubie lub na turnieju. Często używana w wielkich imprezach propagujących szachy. Zestaw można podłączyć do komputera. Współpraca z oprogramowaniem do gry w szachy umożliwia rejestrowanie gry do późniejszego pobrania i analizy. Istnieje również możliwość udostępnienia rozgrywek szerokiej publiczności dzięki transmisji przez internet lub wyświetlanie przebiegu partii na telebimach.
