25 przykazań dla początkującego szachisty
1. Piony ustawiaj w centrum
- Ścisłe centrum szachownicy składa się z pól e4–e5–d4–d5. Rozszerzone centrum obejmuje kwadrat, którego wierzchołkami są pola c3–c6–f6–f3.
- Do stworzenia centrum najlepiej nadają się właśnie piony. W odróż-nieniu od figur, nie są aż tak podatne na atak pionów przeciwnika.
- Kontrolowanie centrum jest ważne nie tylko w debiucie ale również
w grze środkowej.
- Ścisłe centrum szachownicy składa się z pól e4–e5–d4–d5. Rozszerzone centrum obejmuje kwadrat, którego wierzchołkami są pola c3–c6–f6–f3.
- Do stworzenia centrum najlepiej nadają się właśnie piony. W odróż-nieniu od figur, nie są aż tak podatne na atak pionów przeciwnika.
- Kontrolowanie centrum jest ważne nie tylko w debiucie ale również
w grze środkowej.
2. Jak najszybciej wyprowadź swoje figury
- Głównym celem gry w debiucie jest wyprowadzenie bierek i zrobienie roszady, tak szybko jak jest to możliwe.
- Białymi graj ze skrzydła królewskiego, czarnymi z hetmańskiego.
- Debiut uważa się za zakończony, jeśli wieże jednego lub obu z graczy są połączone.
- Gracz, który pierwszy rozwinął bierki posiadł inicjatywę.
- Głównym celem gry w debiucie jest wyprowadzenie bierek i zrobienie roszady, tak szybko jak jest to możliwe.
- Białymi graj ze skrzydła królewskiego, czarnymi z hetmańskiego.
- Debiut uważa się za zakończony, jeśli wieże jednego lub obu z graczy są połączone.
- Gracz, który pierwszy rozwinął bierki posiadł inicjatywę.
3. Najpierw rozwiń skoczki, potem gońce
- Podczas, gdy gońce potrafią kontrolować wiele pól ze swojej pozycji wyjściowej (jeśli pion nie zagradza im drogi), to siła rażenia skoczków obejmuje tylko pola z ich bliskiego sąsiedztwa.
- Dlatego zaatakowanie pól przeciwnika trwa u skoczków dłużej, bo są mniej mobilne (operatywne).
- Podczas, gdy gońce potrafią kontrolować wiele pól ze swojej pozycji wyjściowej (jeśli pion nie zagradza im drogi), to siła rażenia skoczków obejmuje tylko pola z ich bliskiego sąsiedztwa.
- Dlatego zaatakowanie pól przeciwnika trwa u skoczków dłużej, bo są mniej mobilne (operatywne).
4. Nie wykonuj posunięć tą samą bierką dwa razy z rzędu
- Staraj się umieszczać swoje bierki w najlepszej z możliwych pozycji już w pierwszym posunięciu.
- Posunięcie tą samą bierką więcej niż jeden raz w debiucie jest stratą czasu (tempa). Tracisz inicjatywę w grze.
- Odstępstwo od tej zasady jest możliwe tylko wtedy, gdy przeciwnik „oferuje” darmowy materiał.
5. W debiucie nie wprowadzaj bandowych pionów do gry
- Takie niepotrzebne posunięcia powinny być ograniczane w debiucie, ponieważ spowalniają rozwinięcie bardziej przydatnych bierek.
- Generalnie, posunięcia pionami mają sens, gdy masz na celu otwarcie przekątnych dla hetmana i gońców lub zajęcie centrum.
6. Nie szachuj bez wyraźnej potrzeby
- Szach umożliwiający przeciwnikowi łatwą obronę jest niepotrzebny.
- Większość tego typu ataków przeciwnik z łatwością obroni wykonując posunięcia sprzyjające rozwojowi jego bierek.
7. Roszuj tak szybko, jak to tylko możliwe
- Bezpieczeństwo króla jest jedną z najważniejszych rzeczy, o którą musisz dbać w debiucie i grze środkowej.
- Król w swoim wyjściowym ustawieniu jest bardzo podatny na atak przeciwnika, zwłaszcza w pozycji otwartej.
- Roszada bezpiecznie chowa króla za ścianą pionów i umożliwia wyprowadzenie wieży.
8. Roszada krótka jest bezpieczniejsza niż długa
- Roszada na skrzydle królewskim ustawia króla dalej od centrum, czyniąc go bezpieczniejszym za linią broniących go pionów. Ponadto jest szybsza w wykonaniu od hetmańskiej (tylko 2. figury trzeba wyprowadzić aby zwolnić pola niezbędne do jej wykonania).
- Z drugiej strony, roszada na przeciwne skrzydło wroga może dać większe możliwości przeprowadzenia ciekawego ataku.
9. Opóźniaj przeciwnikowi wykonanie roszady
- Jeśli przeciwnik zwleka z roszadą, staraj się przytrzymać jego króla
w pozycji początkowej. - Jednym ze skutecznych sposobów jest kontrola pól przejścia np. f8 (f1).
- W wielu przypadkach warto poświęcić swojego piona.
10. Opanowywuj terytorium tak bardzo
jak tylko to się da
- Bierki gracza, który dominuje terytorialnie są bardziej mobilne i elastyczniej mogą być przenoszone w inne części szachownicy.
- Jednocześnie, graczowi mającemu zamkniętą pozycję, trudniej jest wykonywać korzystne dla siebie manewry.
- Bierki gracza, który dominuje terytorialnie są bardziej mobilne i elastyczniej mogą być przenoszone w inne części szachownicy.
- Jednocześnie, graczowi mającemu zamkniętą pozycję, trudniej jest wykonywać korzystne dla siebie manewry.
11. Piony są fundamentem strategii
- Struktura pionów ma zasadnicze znaczenie w każdej pozycji, ponieważ ich ustawienie poprawia lub pogarsza skuteczność działania figur.
- Dobry układ pionów związany jest z unikaniem posiadania pionów słabych: izolowanych (pozbawionych wsparcia), zdublowanych
i odstałych (cofniętych, maruderów).
- „Piony są duszą gry”.
- Struktura pionów ma zasadnicze znaczenie w każdej pozycji, ponieważ ich ustawienie poprawia lub pogarsza skuteczność działania figur.
- Dobry układ pionów związany jest z unikaniem posiadania pionów słabych: izolowanych (pozbawionych wsparcia), zdublowanych
i odstałych (cofniętych, maruderów). - „Piony są duszą gry”.
12. Unikaj zdublowanych pionów
- Zdublowane piony są mniej operatywne, niż normalne oraz bardziej podatne na ataki, zwłaszcza jeśli są izolowane. Trudno z nich utworzyć wolnego piona.
- Jednak nie w każdym przypadku stanowi to wadę.
- Dominacja na otwartej linii lub sąsiadującej linii półotwartej, czy też dodatkowe kontrolowanie centrum, często może być rekompensatą za taki układ.
- Zdublowane piony są mniej operatywne, niż normalne oraz bardziej podatne na ataki, zwłaszcza jeśli są izolowane. Trudno z nich utworzyć wolnego piona.
- Jednak nie w każdym przypadku stanowi to wadę.
- Dominacja na otwartej linii lub sąsiadującej linii półotwartej, czy też dodatkowe kontrolowanie centrum, często może być rekompensatą za taki układ.
13. Unikaj pionów cofniętych (odstałych)
- Pion odstały, to pion który posiada na jednej lub obydwu sąsiednich polach piona tego samego koloru, ale są one wysunięte przed niego. Nie może on ruszyć się do przodu, gdyż pola przed nim kontroluje pion przeciwnika. Jest to po części pion izolowany (gdyż nie może być w najbliższym czasie broniony przez swoje piony).
- Pion odstały, to pion który posiada na jednej lub obydwu sąsiednich polach piona tego samego koloru, ale są one wysunięte przed niego. Nie może on ruszyć się do przodu, gdyż pola przed nim kontroluje pion przeciwnika. Jest to po części pion izolowany (gdyż nie może być w najbliższym czasie broniony przez swoje piony).
14. Wywieraj nacisk na piony odstałe
- Zazwyczaj najlepszym sposobem na cofniętego piona jest takie wywarcie na niego nacisku, aby przeciwnik musiał użyć część swojego potencjału na jego obronę.
- Obrona słabego piona odciąga figury od aktywnej walki w innym miejscu szachownicy, na które teraz można przypuścić atak.
- Zazwyczaj najlepszym sposobem na cofniętego piona jest takie wywarcie na niego nacisku, aby przeciwnik musiał użyć część swojego potencjału na jego obronę.
- Obrona słabego piona odciąga figury od aktywnej walki w innym miejscu szachownicy, na które teraz można przypuścić atak.
15. Zdobywaj przestrzeń posunięciami pionów
- Mimo, że takie posunięcia są głównym sposobem ograniczania pozycji przeciwnika, to należy to robić z rozwagą, ponieważ im dalej piony są od pozycji wyjściowej, tym trudniej je bronić.
- Ponadto każde posunięcie piona stwarza słabość pól przedtem przez niego bronionych i mogą być teraz celem ataku przez bierki przeciwnika.
- Mimo, że takie posunięcia są głównym sposobem ograniczania pozycji przeciwnika, to należy to robić z rozwagą, ponieważ im dalej piony są od pozycji wyjściowej, tym trudniej je bronić.
- Ponadto każde posunięcie piona stwarza słabość pól przedtem przez niego bronionych i mogą być teraz celem ataku przez bierki przeciwnika.
16. Unikaj pionów izolowanych
- Pion nie mający żadnych pionów swojego koloru na przylegających kolumnach jest pozbawiony wsparcia.
- Główną jego słabością jest to, że pole leżące bezpośrednio przed nim jest osłabione („dziura”), ponieważ nie może być kontrolowane przez innego piona (tym samym może być łatwo zajęte przez figurę przeciwnika).
- Jeśli stoją na półotwartej linii, są podatne na atak ze strony wieży przeciwnika.
- Pion nie mający żadnych pionów swojego koloru na przylegających kolumnach jest pozbawiony wsparcia.
- Główną jego słabością jest to, że pole leżące bezpośrednio przed nim jest osłabione („dziura”), ponieważ nie może być kontrolowane przez innego piona (tym samym może być łatwo zajęte przez figurę przeciwnika).
- Jeśli stoją na półotwartej linii, są podatne na atak ze strony wieży przeciwnika.
17. Unikaj niepotrzebnych wymian
Idź na wymianę jeśli:- przeciwnik posiada inicjatywę,
- twoja pozycja jest zamknięta,
- osłabisz strukturę pionową przeciwnika,
- masz przewagę materialną,
- wymieniasz swoją figurę pasywną, na aktywną przeciwnika,
- w efekcie uzyskasz przewagę w końcówce,
- zlikwidujesz istotną pozycję obronną przeciwnika.
- przeciwnik posiada inicjatywę,
- twoja pozycja jest zamknięta,
- osłabisz strukturę pionową przeciwnika,
- masz przewagę materialną,
- wymieniasz swoją figurę pasywną, na aktywną przeciwnika,
- w efekcie uzyskasz przewagę w końcówce,
- zlikwidujesz istotną pozycję obronną przeciwnika.
18. Pion nie musi zostać hetmanem
- W grach amatorskich automatyczne promowania piona na hetmana bardzo często prowadzi do remisu poprzez pata.
- Dokładnie rozważ jaka figura po przemianie da najwięcej korzyści.
- W tym przypadku korzystniejsza jest promocja piona na skoczka. Powstają klasyczne widełki z szachem i atakiem na ♛d7.
19. Podczas otwarcia, hetmana ustawiaj za linią przyjaznych pionów
- Ponieważ hetman jest mocną figurą, to jest bardzo podatny na stałe ataki przeciwnika.
- Dlatego też, bezpieczniej jest umieścić go za pionem, najlepiej na drugiej linii, tak aby zwolnić pierwszą linię i mieć możliwość wypro-wadzenia wieży.
- Ponieważ hetman jest mocną figurą, to jest bardzo podatny na stałe ataki przeciwnika.
- Dlatego też, bezpieczniej jest umieścić go za pionem, najlepiej na drugiej linii, tak aby zwolnić pierwszą linię i mieć możliwość wypro-wadzenia wieży.
20. Unikaj wymiany figury rozwiniętej na nierozwiniętą
- Generalnie nie opłaca się wymiana figury mającą dobrą pozycję na figurę stojącą na słabym polu.
- Taka wymiana jest dla Ciebie stratą czasu (tempa).
- Podobnie jest jeśli wymienisz bierkę, która wykonała kilka posunięć za bierkę, którą przeciwnik ruszył tylko raz.
21. Pozycyjna słabość pionów trwa długo
- Aktywność figur można poprawić stosunkowo szybko, ale usunięcie słabości w strukturze pionów wymaga już dłuższego czasu (tzw. słabość trwała).
- Z tego powodu, jeśli przeciwnik ma słabe piony, nie należy się spieszyć z burzeniem takiego układu.
- Aktywność figur można poprawić stosunkowo szybko, ale usunięcie słabości w strukturze pionów wymaga już dłuższego czasu (tzw. słabość trwała).
- Z tego powodu, jeśli przeciwnik ma słabe piony, nie należy się spieszyć z burzeniem takiego układu.
22. Unikaj tworzenia wysepek
- Wyspa to grupa pionów oddzielona od innych jedną lub kilkoma kolumnami.
- Każda wyspa ma swoje podstawowe ustawienie bronione przez figury.
- Dlatego im więcej wysp, tym trudniej bronić ich struktury pionowej.
- W grze końcowej małą ilość wysp można uznać za zaletę.
23. Wtargnij wieżą na 7. lub 8. linię
- Wieża na 7. lub 8. (2. lub 1.) linii daje przewagę nie tylko dlatego, że stanowi zagrożenie dla wrogich pionów, ale również dlatego, że ogranicza króla przeciwnika oraz umożliwia założenie wielu siatek matowych.
24. Dubluj wieże na 7. linii
- Takie ustawienie jest skrajnie niebezpieczną bronią, ponieważ prze-ciwnik jest skazany na kompletną bierność.
- Ogromna presja na piony w połączeniu z możliwością wielu zagrywek taktycznych prawie zawsze prowadzi do wygranej.
25. Piony ustawiaj na polach tego samego koloru co kolor gońca przeciwnika
- Jeśli przeciwnik ma jednego gońca, to własne piony ustawiaj na polach koloru tego gońca.
- Jednakże, jeśli to ty masz jednego gońca, to własne piony ustawiaj na polach, do których twój goniec nie ma dostępu (bez względu na to iloma gońcami dysponuje przeciwnik).
