Zugzwang
Z niemieckiego - posunięcie przymusowe, przymus ruchu. Przebieg partii sprawił, że jeden z graczy został zmuszony przez przeciwnika do posunięcia pogarszającego swoją własną pozycję. Mówiąc inaczej został postawiony w niekorzystnej dla siebie sytuacji ze względu na obowiązek wykonania posunięcia. Wówczas mówimy, że jest „w zugzwangu”.
Po posunięciu Wa6 czarne są w zugzwangu. Nie ma znaczenia czy czarne ruszą się gońcem, czy pionem. Nastąpi mat.
Białe zagrywają ♗e4. W tej sytuacji każde z posunięć czarnych jest dla nich niekorzystne.

Oto możliwe ruchy:
1... Gd7 2.Gxg6 1-0 lub
1... Gf7 2.Gxc6 1-0 lub
1... Kd7 2.Gxc6+ 1-0 lub
1... Kb7 2.Kd6 1-0Strona, która musi wykonać posunięcie, przegrywa partię.
