Praktyczny przykład 5-stopniowej metody oceny
Pozycja na diagramie pochodzi z partii rozegranej pomiędzy dwoma arcymistrzami, Wasilijem Iwańczukiem i Judit Polgár, na turnieju UNAM 2010 (Narodowy Autonomiczny Uniwersytet w Meksyku) rapid.
Pozycja ta została osiągnięta w 24. ruchu po tym, jak białe zagrały 24. a3 …
Krok 1: Porównanie wartości materiału na szachownicy.
- Hetmany: Obie strony mają po jednym hetmanie (nie ma różnicy).
- Wieże: Obie strony mają po dwie wieże (nie ma różnicy).
- Gońce: Obie strony nie mają gońców (nie ma różnicy).
- Skoczki: Obie strony mają po 2 skoczki (nie ma różnicy).
- Piony: Obie strony mają po 6 pionów (nie ma różnicy).
Wniosek: Obie strony dysponują takim samym materiałem i dlatego ten czynnik nie będzie miał wpływu na ostateczną ocenę tej pozycji.
Krok 2: Porównanie bezpieczeństwa poszczególnych królów.
Bezpieczeństwo króla można ocenić, sprawdzając, czy obaj gracze dokonali roszady, jakie jest ustawienie pionów przed królem oraz liczbę figur atakujących vs. broniących strefy roszad.
- Oba króle są po roszadzie.
- Struktura pionów przed królami wydaje się dość podobna, nie ma tu żadnych znaczących różnic.
- Wszystkie figury czarnych są w pozycji umożliwiającej wsparcie ataku na króla białego, podczas gdy figury białych nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla czarnego króla.
Wniosek: Czarne mają wyraźną przewagę, jeśli chodzi o bezpieczeństwo królów.
Krok 3: Porównanie rozwinięcia (aktywności) figur.
Ocenę postępów w rozwoju można przeprowadzić, porównując aktywność figur przeciwnika:
- ♕f2 vs. ♛a5: biały hetman nie ma jasno określonej roli i może zostać zaatakowany przez czarne skoczki. Można stwierdzić, że czarny hetman ma niewielką przewagę nad białym.
- ♖d1 vs. ♜d8: nie ma zbytniej różnicy między tymi dwiema wieżami, wydają się one pełnić bardzo podobną rolę i są na podobnym poziomie rozwoju.
- ♖e1 vs. ♜c8: Czarna Wc8 ma nieco lepszą pozycję, ponieważ wywiera presję na ważny cel – obszar w pobliżu białego króla. Chociaż różnica nie jest ogromna, czarna wieża jest nieco lepsza w porównaniu z We1.
- ♘e5 vs. ♞d5: Oba te skoczki są dobrze rozwinięte. Biały skoczek jest prawdopodobnie nieco lepszy, ponieważ znajduje się głębiej na terytorium czarnych. Nie ma to jednak większego znaczenia, ponieważ Se5 tak naprawdę niczego nie atakuje.
- ♘e2 vs. ♞c5: Sc5 jest wyraźnie lepiej rozwinięty i odgrywa bardziej aktywną rolę niż jego odpowiednik Se2.
Wniosek: Wydaje się, że czarne mają przewagę w rozwoju, ponieważ ich figury pełnią bardziej aktywną rolę w porównaniu z białymi.
Krok 4: Porównanie stopnia kontroli centrum.
Liczba pionów: Obie strony mają po 1 pionie, który ma bezpośredni wpływ na centrum (♙f4, ♟e6).
Liczba figur: Obie strony mają po 5 figur, które mają wpływ na centrum (można jednak przyjąc, że 2 scentrali-zowane skoczki czarne mają większy wpływ niż skoczki białe).
Wniosek: Sytuacja w centrum wydaje się być raczej wyrównana, ale można argumentować, że lepsze rozmieszczenie figur czarnych daje im nieco większą kontrolę nad centrum.
Krok 5: Porównaj jakość struktur pionów.
Jakość ich struktur można ocenić, obserwując:
1) stopień, w jakim piony wpływają na mobilność figur oraz 2) identyfikując potencjalne słabe punkty struktury pionków:
Struktura pionów czarnych jest dość solidna i nie ogranicza mobilności ich figur. Po stronie czarnych nie ma też żadnych słabych pionów, podczas gdy piony białych po stronie króla mogą stać się potencjalnymi celami. Ponadto brak pionów w centrum sprawia, że pola centralne są dostępne dla figur, co oczywiście sprzyja stronie o lepszym rozwoju, w tym przypadku czarnym.
Wnioski:
Materiał: równy.
Bezpieczeństwo króla: wyraźna przewaga czarnych.
Rozwój figur (aktywność): przewaga czarnych.
Kontrola centrum: niemal równa, niewielka przewaga czarnych.
Struktura pionów: niewielka przewaga czarnych.
Na podstawie porównań w tych 5 obszarach jasno widać, że czarne mają ogólną przewagę. Jeśli czarne znajdą właściwy sposób na kontynuację, może się nawet okazać, że mają tu dość dużą przewagę!
